Savdo jurnali qanday yuritiladi? Pozitsiya hajmi va chiqish qoidasi

Muhim eslatma: Ushbu material umumiy ta’limiy maqsadda yozilgan; investitsiya, huquqiy yoki soliq maslahati emas. Binance’ning aksiyalar bilan bog‘liq xizmatlari faqat tegishli hududlar va talablarga javob beradigan foydalanuvchilar uchun ochiq. O‘zbekistonda xorijiy platformalarga kirish va litsenziya talablari o‘zgarishi mumkin; buyurtmadan oldin rasmiy sahifa, hisobdagi shartlar va mahalliy qoidalarni tekshiring.

Risk boshqaruvi zarar bo‘lgandan keyin “sotaymi yoki kutaymi?” deyish emas. Bu buyurtmadan oldin “fikrim xato bo‘lsa, qancha yo‘qotishni qabul qilaman?” degan savolga javob.

Rasm: Investor.gov va FINRA risk materiallari asosida tahririyat tuzgan savdo jurnali jarayoni (2026-yil 21-avgust). Formula chiqish narxi ijrosini kafolatlamaydi.

Formula chegarasi: faqat leverage ishlatilmagan long pozitsiya

Bu maqoladagi pozitsiya formulasi faqat leverage ishlatilmagan aksiya yoki ETF’ni sotib olishda va reja kirish narxi risk chiqish narxidan yuqori bo‘lganda qo‘llanadi. Maxraj nol yoki manfiy bo‘lsa, hisob yaroqsiz va jarayon to‘xtaydi. Formulani short, perpetual, margin yoki boshqa leverage mahsulotga ko‘chirmang.

Jurnaldagi “risk chiqish narxi” faqat reja sharti; u platformada stop order saqlanganini anglatmaydi. Narx ogohlantirishi ham order emas. Binance’ning ochiq Stocks izohida market va limit ko‘rsatilgan; hisobda stop/stop-limit hamda uning qoidasi aniq ko‘rinmasa, chiqishni qo‘lda bajariladigan reja deb oling. Investor.gov izohiga ko‘ra, stop price ijro narxini kafolatlamaydi, stop-limit esa narxni cheklaydi, ammo umuman ijro bo‘lmasligi mumkin.

Maksimal yo‘qotishdan pozitsiya hajmiga

Umumiy kapitalning kichik qismini bitta savdo risk budjeti sifatida tanlang, keyin kirish va risk chiqish narxi orasidagi farqqa ko‘ra aksiya sonini hisoblang:

Aksiya soni = maksimal rejalangan yo‘qotish ÷ (kirish narxi − risk chiqish narxi)

Formula risk chiqish narxi albatta ijro bo‘lishini kafolatlamaydi. Gap va past likvidlik kattaroq zarar keltirishi mumkin. Maqsad avval ko‘p olib, keyin riskka bahona topmaslik.

Jurnaldagi kamida sakkiz ma’lumot

1. sana, vaqt mintaqasi va sessiya;
2. aktiv va mahsulot turi;
3. xarid sababi va manbasi;
4. kirish narxi, aksiya soni va summa;
5. platforma haqi, spred va konvertatsiya;
6. chiqish sharti va saqlash muddati;
7. hissiyot va rejadan og‘ish;
8. natija va keyingi o‘zgarish.

Qaror va natijani ajrating

Yaxshi qaror vaqtincha zarar, yomon qaror tasodifiy foyda berishi mumkin. Avval ma’lumot, hajm va chiqish qoidasiga amal qilinganini, keyin daromadni baholang.

Raqamli misol

Kapital 10 000 dollar, bitta savdo reja riski 0,5%, ya’ni 50 dollar bo‘lsin. Kirish 100, risk chiqish 95:

50 ÷ 5 = 10 aksiya

10 nazariy maksimum. Platforma haqi, spred, gap va stabilkoin konvertatsiyasi uchun zaxira kerak; haqiqiy hajm kichikroq bo‘lishi mumkin. 0,5% universal tavsiya emas, hisob usulining misoli.

R koeffitsiyenti

Rejalangan maksimal yo‘qotish 1R. Yalpi foyda 75 dollar va dastlabki risk 50 dollar bo‘lsa, xarajatdan oldingi narx natijasi +1,5R; yalpi zarar 40 dollar bo‘lsa −0,8R. Bu yakuniy sof R emas: ko‘rsatilgan haq va haqiqiy konvertatsiya xarajati ayrilishi kerak. Dastlabki 1R kirishdan oldin belgilanadi va keyin o‘zgartirilmaydi.

Oylik portfel tahlili

Kompaniya, sektor, hudud va valyuta konsentratsiyasini tekshiring. Xarajatning foydaga nisbati, rejasiz savdo ulushi, o‘rtacha sirpanish, erta chiqish, limitdan katta pozitsiya va sessiyalar bo‘yicha natijani hisoblang.

FINRA’ning riskga chidamlilik izohi risk faqat ruhiy tayyorgarlik emas, pul qachon kerak bo‘lishiga ham bog‘liqligini eslatadi.

Risk istagi va riskni ko‘tara olish bir narsa emas

Narx pasayishini ruhiy qabul qilish — risk istagi. Zarar kundalik xarajat, qarz yoki yaqin muddatdagi pul ehtiyojiga zarar bermasligi esa moliyaviy qobiliyat. Investor.gov’ning aktiv taqsimoti izohi vaqt maqsadi va risk tolerantligini asosiy omil deb ko‘rsatadi. Ikkalasi farq qilsa, pozitsiya hajmini konservativroq chegaraga moslang.

Oylik tahlilda bir xil formuladan foydalaning

Avval ta’rifni mahkamlang, keyin namuna yig‘ing. Bir-ikki foyda yoki zarardan keyin formulani almashtirmang va zararli savdoni jurnaldan o‘chirmang.

Bevosita ishlatiladigan jurnal jadvali

Eski sababni keyin tahrirlab yubormang. Yangi ma’lumot reja o‘zgarishiga sabab bo‘lsa, vaqt, manba va maksimal riskka ta’sirini alohida yozing. Hisobot, regulyator xabari yoki boshqa katta voqea oldidan narx chiqish darajasidan sakrab o‘tishi mumkin; nazariy formula bilan chiqqan hajmni bunday paytda kamaytirish kerak.

Xarajat, sirpanish va to‘rtta limit

Avval kundalik xarajat, favqulodda zaxira, qarz va yaqin muddatda kerak bo‘ladigan pulni ajrating. Keyin dastlabki reja 1R ni belgilang. Universal foiz yo‘q; ruhiy tayyorgarlik moliyaviy qobiliyat o‘rnini bosmaydi.

Leverage ishlatilmagan long pozitsiya uchun:

1. narx riskiga ajratiladigan summa = dastlabki 1R − taxminiy ikki tomonlama qat’iy haq − taxminiy konvertatsiya xarajati
2. bir aksiya reja riski = eng yuqori qabul qilinadigan kirish narxi − risk chiqish narxi + taxminiy chiqish sirpanishi/spred buferi + bir aksiyaga tegishli o‘zgaruvchan xarajat
3. risk bo‘yicha aksiya soni = narx riskiga ajratiladigan summa ÷ bir aksiya reja riski
4. mablag‘ bo‘yicha aksiya soni = ishlatiladigan mablag‘ ÷ bir aksiya eng yuqori xarid qiymati
5. bitta aktiv limiti bo‘yicha son = bitta aktiv summa limiti ÷ eng yuqori kirish narxi
6. portfel qolgan riski bo‘yicha son = portfelda qolgan ochiq risk limiti ÷ bir aksiya reja riski
7. yakuniy aksiya soni = to‘rtta limitning eng kichigi; keyin platforma qo‘llaydigan butun/fraksion qadamga pastga yaxlitlanadi

Qat’iy xarajat summadan ayrilgan bo‘lsa, uni yana bir aksiyaga qo‘shmang. Eng yuqori kirish narxi haqiqiy ask yoki limit asosida olingan bo‘lsa, ayni kirish spredini yana hisoblamang. Maxraj yoki narx riskiga ajratiladigan summa nol/manfiy bo‘lsa, yoxud pastga yaxlitlangan miqdor platforma minimumidan kichik bo‘lsa, savdo qilinmaydi.

Oldingi 10 000 dollar kapital, 50 dollar 1R, 100 dollar kirish va 95 dollar chiqishdagi 50 ÷ 5 = 10 aksiya faqat xarajat va bufer kiritilmagan nazariy maksimum. Xarajat, sirpanish, mablag‘, konsentratsiya, portfel riski va qadamdan keyingi yakuniy son 10 ga teng yoki undan kichik bo‘ladi; uni yuqoriga yumaloqlamang.

Preview’da qayta hisoblang

Yakuniy sonni Preview’ga kiriting va miqdor, eng yuqori narx, taxminiy xarid qiymati, to‘lov aktivi, kurs, platforma haqi hamda jami yechiladigan summani tekshiring:

Preview’dan keyingi reja riski = aksiya soni × bir aksiya reja riski + taxminiy qat’iy haq va konvertatsiya

Natija dastlabki 1R’dan, jami yechiladigan summa ishlatiladigan mablag‘dan oshmasa hamda aktiv va portfel limitlari buzilmasa, reja saqlanadi. Preview order yuborishga tayyor ko‘rinishi uning qabul qilinishi, ijro bo‘lishi yoki reja narxida chiqishni kafolatlamaydi.

Partial, bo‘lib kirish va bo‘lib chiqish

Ijrodan keyin reja kirish narxini haqiqiy narx deb ishlatmang:

• xarid qiymati = Σ (har bir xarid fill narxi × fill soni)
• haqiqiy pozitsiya = Σ xarid fill soni − Σ sotilgan son
• vaznli o‘rtacha kirish = xarid qiymati ÷ jami xarid fill soni
• sotuv yalpi tushumi = Σ (har bir sotuv fill narxi × fill soni)

Partial’dan keyingi cancel faqat ijro bo‘lmagan qoldiqni bekor qiladi. Oldingi fill pozitsiyada qoladi. Cancel requested paytida yangi fill kelishi mumkin; yakuniy holat chiqmaguncha replacement order bilan bir xil pozitsiyani to‘ldirmang.

Pozitsiya to‘liq yopilgach:

sof realizatsiya qilingan foyda/zarar = sotuv yalpi tushumi − xarid qiymati − barcha ko‘rsatilgan xarid/sotuv haqlari − haqiqiy konvertatsiya xarajati

haqiqiy sof R = sof realizatsiya qilingan foyda/zarar ÷ dastlabki reja 1R

Bid/ask spredi fill narxlarida aks etadi; uni yana alohida haq qilib ayirmang. Pozitsiyaning bir qismi ochiq bo‘lsa, realizatsiya qilingan va qilinmagan natijani ajrating; yakuniy sof R yozmang. Dastlabki 1R’ni keyin kamaytirib natijani chiroyli ko‘rsatmang.

Chiqish rejasi va haqiqiy order bir narsa emas

Hisobda haqiqiy order turi, trigger mezoni, savdo sessiyasi va TIF’ni tekshiring. Hisobot, regulyator xabari, savdo to‘xtashi va tungi narx uzilishi (gap) haqiqiy zararni 1R’dan oshirishi mumkin. Formula reja limiti, zarar kafolati emas.

Portfel qiymatidan tashqari ochiq riskni yozing

Oddiy yig‘indi ekstremal maksimal zararni kafolatlamaydi; bog‘liq pozitsiyalar bir vaqtda gap qilishi mumkin. Yangi savdo portfel limitini buzsa, bir voqeaga ortiqcha bog‘lasa yoki zarur naqd pulni egallasa, order yuborilmaydi.

Oylik xarajat ko‘rsatkichida nol maxraj

xarajat yuklamasi = jami savdo xarajati ÷ yalpi foyda faqat yalpi foyda musbat bo‘lsa ma’noli. Yalpi foyda nol yoki manfiy bo‘lsa N/A deb yozing, xarajat summasini alohida ko‘rsating va oylarni jami savdo xarajati ÷ jami savdo nominal qiymati bilan solishtiring. Manfiy maxrajdan chiroyli ko‘rsatkich chiqarmang.

To‘liq hayot sikli jadvali

Yakuniy tekshiruv

• Formula leverage ishlatilmagan long pozitsiyaga qo‘llandi; kirish risk chiqishdan yuqori.
• Dastlabki 1R kundalik xarajat, favqulodda zaxira, qarz va yaqin ehtiyojni chiqarib tashlaydi.
• Qat’iy/o‘zgaruvchan haq, sirpanish, konvertatsiya va spred yo‘qolmagan yoki ikki marta sanalmagan.
• Risk, mablag‘, bitta aktiv va portfelning to‘rtta limiti hisoblandi.
• Aksiya soni qadamga pastga yaxlitlandi; Preview qayta hisobi 1R’dan oshmadi.
• Risk chiqish narxi, ogohlantirish va platformadagi haqiqiy order alohida yozildi.
• Partial, cancel, har bir fill, sof natija va dastlabki 1R kuzatiladi.
• Portfel ochiq riski, korrelyatsiya, voqea va naqd ehtiyoj limitda.
• Maxraj yaroqsiz, dalil yetishmaydi yoki platforma order imkoniyati noma’lum bo‘lsa, savdo qilinmadi.

Birlamchi manbalar va tekshiruv vaqti

• Investor.gov: Stop, Stop-limit va Trailing Stop
• FINRA: riskni ko‘tara olish
• Investor.gov: aktiv taqsimoti va diversifikatsiya
• Binance Stocks Trading ochiq mahsulot izohi
• Oxirgi tekshiruv: 2026-yil 22-avgust. Hisobdagi order turi, Preview, ijro tasdig‘i va amaldagi shart ustun.

Tegishli qo‘llanmalar

• Market yoki limit order
• Aksiyani qanday tahlil qilish
• Birinchi buyurtma tekshiruvi