Risk va hisob xavfsizligi
Savdo jurnali qanday yuritiladi? Pozitsiya hajmi va chiqish qoidasi
Savdo jurnalida sabab, maksimal risk, pozitsiya hajmi, chiqish sharti, xarajat va R natijasini yozib, qarorni natijadan ajrating.
Muhim eslatma: Ushbu material umumiy ta’limiy maqsadda yozilgan; investitsiya, huquqiy yoki soliq maslahati emas. Binance’ning aksiyalar bilan bog‘liq xizmatlari faqat tegishli hududlar va talablarga javob beradigan foydalanuvchilar uchun ochiq. O‘zbekistonda xorijiy platformalarga kirish va litsenziya talablari o‘zgarishi mumkin; buyurtmadan oldin rasmiy sahifa, hisobdagi shartlar va mahalliy qoidalarni tekshiring.
Risk boshqaruvi zarar bo‘lgandan keyin “sotaymi yoki kutaymi?” deyish emas. Bu buyurtmadan oldin “fikrim xato bo‘lsa, qancha yo‘qotishni qabul qilaman?” degan savolga javob.
Maksimal yo‘qotishdan pozitsiya hajmiga
Umumiy kapitalning kichik qismini bitta savdo risk budjeti sifatida tanlang, keyin kirish va risk chiqish narxi orasidagi farqqa ko‘ra aksiya sonini hisoblang:
Aksiya soni = maksimal rejalangan yo‘qotish ÷ (kirish narxi − risk chiqish narxi)
Formula stop narxi albatta ijro bo‘lishini kafolatlamaydi. Gap va past likvidlik kattaroq zarar keltirishi mumkin. Maqsad avval ko‘p olib, keyin riskka bahona topmaslik.
Jurnaldagi kamida sakkiz ma’lumot
- sana, vaqt mintaqasi va sessiya;
- aktiv va mahsulot turi;
- xarid sababi va manbasi;
- kirish narxi, aksiya soni va summa;
- platforma haqi, spred va konvertatsiya;
- chiqish sharti va saqlash muddati;
- hissiyot va rejadan og‘ish;
- natija va keyingi o‘zgarish.
Qaror va natijani ajrating
Yaxshi qaror vaqtincha zarar, yomon qaror tasodifiy foyda berishi mumkin. Avval ma’lumot, hajm va chiqish qoidasiga amal qilinganini, keyin daromadni baholang.
Raqamli misol
Kapital 10 000 dollar, bitta savdo reja riski 0,5%, ya’ni 50 dollar bo‘lsin. Kirish 100, risk chiqish 95:
50 ÷ 5 = 10 aksiya
10 nazariy maksimum. Platforma haqi, spred, gap va stabilkoin konvertatsiyasi uchun zaxira kerak; haqiqiy hajm kichikroq bo‘lishi mumkin. 0,5% universal tavsiya emas, hisob usulining misoli.
R koeffitsiyenti
Rejalangan maksimal yo‘qotish 1R. Risk 50 dollar, foyda 75 bo‘lsa +1,5R; zarar 40 bo‘lsa −0,8R. Turli aksiya va hajmni bir o‘lchovga olib keladi, faqat risk kirishdan oldin yozilgan bo‘lsa.
Oylik portfel tahlili
Kompaniya, sektor, hudud va valyuta konsentratsiyasini tekshiring. Xarajatning foydaga nisbati, rejasiz savdo ulushi, o‘rtacha sirpanish, erta chiqish, limitdan katta pozitsiya va sessiyalar bo‘yicha natijani hisoblang.
FINRA’ning riskga chidamlilik izohi risk faqat ruhiy tayyorgarlik emas, pul qachon kerak bo‘lishiga ham bog‘liqligini eslatadi.
Bevosita ishlatiladigan jurnal jadvali
| Maydon | Buyurtmadan oldin | Ijrodan keyin |
|---|---|---|
| Savdo sababi | Ikki tekshiriladigan dalil | Dalil hanuz to‘g‘rimi |
| Risk budjeti | Pul va kapital foizi | Haqiqiy R natijasi |
| Chiqish sharti | Narx va fundamental bekor bo‘lishi | Ijro va og‘ish sababi |
| Xarajat | Haq, spred, konvertatsiya taxmini | Haqiqiy sof yechim |
| Sessiya | Asosiy yoki uzaytirilgan | Sirpanish va likvidlik |
Eski sababni keyin tahrirlab yubormang. Yangi ma’lumot reja o‘zgarishiga sabab bo‘lsa, vaqt, manba va maksimal riskka ta’sirini alohida yozing. Hisobot, regulyator xabari yoki boshqa katta voqea oldidan narx chiqish darajasidan sakrab o‘tishi mumkin; nazariy formula bilan chiqqan hajmni bunday paytda kamaytirish kerak.